Viruset e dashurisė...!
Pėrditė ndeshemi me njė fakt tė pakundėrshtueshėm sa tė nevojshėm, po aq edhe problematik. Qė nga krijimi i njerėzimit e deri mė sot nuk ka formula tė sakta pėr kėtė virus, qė ėshtė kaq i domosdoshėm sa ajri dhe uji. Por jo, shpesh pėrkufizohet se ajo ėshtė ajri dhe uji, jeta vetė.
Do tė thoni cili ėshtė ky virus? Mos ėshtė H5N1? Njė virus ky i kohėve moderne? Jo, nė asnjė mėnyrė, ai ėshtė po aq i lashtė sa edhe vetė jeta. Ishte pikėrisht Adami ai qė e krijoi, njeriu i parė mbi tokė, ai e mbarti kėtė virus dhe e trashėgoi nė gen te ēdo pasardhės deri te ne. Qė do tė thotė se ky virus do tė asgjėsohet bashkė me zhdukjen e njeriut.
Besoj se tani ėshtė mjaft e qartė se pėr ēfarė virusi bėhet fjalė. Ky e ka emrin dashuri.
Mijėra pėrkufizime kanė thėnė miliarda njerėz, ata qė sot nuk janė e nga ata qė vazhdojnė ti thurin himne. Por shpesh lind pyetja se a ėshtė dashuria diēka e kuptimtė?!
Homeri ka thėnė: E njėjta frymė hyjnore qė njė perėndi fut te heronjtė, ashtu edhe dashuria, si njė dhuratė e hyjnive, futet te ata qė dashurojnė.
Dashuria ėshtė njė kompleksitet mė vete. Ėshtė aq e ndjeshme, po aq dhe e mistershme Vetėm ata qė dashurojnė janė tė gatshėm tė vdesin dhe jo vetėm burrat, por edhe gratė. Po aq sublime, po aq edhe heroike.
Nė kompleksitetin e saj fjala apo ndjenja e dashurisė mund tė duket e pakuptimtė. Por, po ta ndiesh e ta jetosh, nuk mbetet mė fjalė me probleme. Shumė shkrimtarė kanė shkruar mijėra fjalė pėr ndjenjėn qė tė fal ajo, mijėra kėngė i janė thurur. Ajo ėshtė Perėndesha midis njerėzve, por jo vetėm e tyre, ajo ekziston edhe te kafshėt, te stinėt, te gjithēka. E pakuptimtė mund tu duket atyre qė e njohin si teori, por nėse ndien dhe fal dashuri, atėherė ajo jo vetėm qė nuk ėshtė e pakuptimtė, por i merr tė gjitha ngjyrat e tė kuptueshmes.
Seneka thotė: Edhe stinėt e vitit, nė ndėrrimet e tyre, janė pėrplot me tė dyja kėto dashuri dhe kur elementet e kundėrt i nxehti apo i ftohti, i thati apo i njomi bien nėn ndikimin e dashurisė, e cila harmonizon dhe i bashkon ato ēmendurisht.
Kur i lexojmė kėto rreshta vėrtet na duken mė tė vėshtira, por ėshtė ndjenjė hyjnore, ashtu si Perėndia, as nuk shikohet e as nuk preket, por vetėm ndjehet, lind nė shpirt dhe aty jeton deri nė vdekjen e shpirtit (nėse vdes).
Tė flasim pėr dashurinė do tė duhej universi i tėrė qė tė shėrbejė si fletė, njeriu si muzė, ndjenja si melodi. Askush nuk mund tė thotė: Turp, ēėshtė kjo dashuri! Edhe vendet nėn diktaturėn e paragjykimeve, sepse tė gjithė lindin me dashurinė nė shpirt.
Parmendini thotė: ...para gjithė perėndive, krijoi Dashurinė.
Edhe Shqipėria ėshtė njė nga vendet qė jeton nėn ndikimin e kėtyre paragjykimeve. Kanė jetuar nė jehonėn e thirrjeve tė dlirėsisė sė femrės, e cila duhej tė ishte e respektueshme, e paprekshme, e virgjėrisė sė mendimeve. Njė femėr qė tė ishte femėr nė kuptimin e plotė tė fjalės, duhej qė tė mos kishte lidhje me asnjė mashkull, se ajo qė kujdesej pėr shtėpinė, qė dinte tė gatuante, tė qepte, e mira e tė mirave ishte tė mos dilte nga shtėpia, kjo ishte ideale. Ishte moda e mbulimit tė gruas, se askush nuk e shikon gruan time.
E modės ka qenė edhe fejesa nė djep, ku prindėrit e ēiftit tė ardhshėm pėr njė arsye a njė tjetėr, jepnin fjalėn se, kur tė rriteshin fėmijėt e tyre, ata do tė lidhnin krushqinė. Majft vajza e mjaft djem kanė rėnė viktimė e kėtyre metodave. Sepse jo vetėm qė nuk u lejohej ta kundėrshtonin kėtė vendim, por ndjeheshin tė dėnuar pasi kundėrshtimi i njėrės palė, do tė thoshte fyerje dhe kjo gjente shpagim nė vėnien e nderit nė vend. Sa e sa Romeo e Zhuljeta ka nė botė, sa e sa ndjenja tė ndrydhura nga regjimet diktatoriale, sa e sa pendime, vuajtje shpirtėrore, vuajtje nėn zė, pa lot, mallkime, ėndrra tė ējerra...
E pse tė gjitha kėto? Veēse nga njė mendim prapanik tė quajtur pastėrti. Po a mund tė mėsosh zogun brenda kafazit tė fluturojė, ku ai ka lindur nė qiell tė pastėr, i lindur pėr tė fluturuar? Ashtu edhe dashuria ka lindur pėr tė jetuar, ka lindur pėr tė adhuruar.
Po a kėndon zogu nė kafaz?! Po a mund tė jetojė dashuria e urdhėruar?! Atė kurrė nuk mund ta burgosėsh, asnjėherė smund ta lidhėsh me zinxhirėt e Prometeut, ajo ka pėr ti hapur karrikatorin sipėr saj, mund ta shkarkosh, por asnjė plumb nuk ka pėr ta zėnė. Kanunet mė tė forta janė pėrpjekur ta ndalojnė, por kanė zgjedhur vetėflijimin, dashurinė nė botėn tjetėr, atje ku askush nuk i paragjykon, atje ku bota e dashurisė triumfon.
Ah, sikur tė isha djalė!, thotė Haki Stėrmilli dhe vdekja nuk do ta merrte po tė mund tė jetonte dashurinė. Bardha e Temalit e Pashko Vasa thotė: ... Dashuri!... Ēje ti, pra qė arrin tė pėrmbash nė veten tėnde tė gjitha fuqitė e natyrės? Prej teje, frikacaku bėhet shpeshherė hero, injoranti i ditur, burri hijerėndė e serioz, fėmijė dhe vasha e brishtė, qė dridhet nga zhurma mė e vogėl e natės mėson tė pėrballojė vdekjen me trimėri e tė mos trembet fare nga varri i ftohtė!...
Tė gjitha kėto a janė fakte tė pakundėrshtueshme se pa dashuri bota mund tė jetojė, se ajo duhet tė jetė e lirė qė i riu tė mund tė dijė e tė zgjedhė tru larė?
Dashuria ėshtė shpirti, i vetėm mekanizėm i pakomandueshėm nga njeriu ujk. Asnjėri se di kodin e tij, ėshtė i padeshifrueshėm. Jeton nė zemėr, komandohet nga shpirti, jetohet nga njeriu.